Nadija Rebronja

– svaki pjesnik živi u svojoj poeziji, a poezija živi kada se u njoj nastane drugi

…kaže se u odgovoru 16. fragmenta, tačnije 16. (bele) dirke klavir-knjige 88 Nadije Rebronje, pesnikinje, esejistkinje i doskorašnje profesorice književnosti na DUNP-u, koja će od 16. do 18. oktobra biti gošća festivala OK/no i Narodne biblioteke Bor. Svoju pesničku svitu Nadija je započela u znaku muzike i igre, na koje upućuju naslovi prvih dveju zbirki pesama: Ples morima (preveden na italijanski, inspirisao je dalje muzičko stvaralaštvo) i Utopija flamenko.

Koncipirana kao „klavijature“ (88 kratkih, lirsko-aforističnih tekstova kao 88 dirki standardnog klavira, odnosno 52 tona i 36 poluonova različite „visine“, koje proizvode crne i bele dirke, kako su i fragmenti u knjizi razvrstani), treća knjiga Nadije Rebronje (88) priziva čitanje kao pevušenje ili, pre, kao komponovanje, stvaranje sopstvenih melodija od datih tonova, redosledom koji određuju sluh i senzibilitet čitalaca. Nadrealistički snovidne ili alegorične mikro priče, britke sentence, pesme u prozi…, ovi zapisi koji vibriraju od značenja uvek su dvodelni, dvoglasni: svako zapažanje, svaka slika ili misao ima svoj odjekt, svoju repliku, zaključak, „pouku“ ili, kao na primer u bluzu, odziv na svoj poziv. Antifona forma, koja se sreće u brojnim vrstama mudrosne i/ili liturgijske književnosti, i na Istoku i na Zapadu, a u folklorima širom sveta naročito u pesmama koje prate rad, određujući mu (saradnički) ritam, ovde evocira nužnost nadovezivanje, nezavršenost misli/iskaza/uvida, kretanje poruke ka unapred nepoznatom ali sigurno postojećem smislotvornom odredištu u tuđem glasu, tuđoj svesti, kasnijem trenutku.

– ljudi koji gledaju ispred sebe, uvijek gledaju unutar sebe.

– budućnost je uvijek ogledalo.

Odzivi su i pesme u najnovijoj zbirci Nadije Rebronja, ovoga puta ne na verbalne iskaze, već na filmove. Svaka pesma u knjizi Fantaskop, o kojpoj ćemo posebno razgovarati, predstavlja svojevrsni odgovor na određeni film koji neki anonimni putnik ili anonimna putnica aviona gleda tokom leta, uz povremena obraćana članova posade, koja prekidaju nizove lirski prikazanih odjeka filmova u različitim svestima i afektivnim okruženjima i koja nas podsećaju da svi ti putnici, svaki i svaka zadubljeni u svoj film ili izolovani u njemu, ipak čine jednu privremenu zajednicu. Filmografija ove zbirke obuhvata širok raspon filmskih poetika, a mi vas pozivamo da nam se pridružite na sedištu 1D.

A do tada:

Na sjedištu 10C putnik gleda film Šindlerova lista

ako ti ponude slobodu
ponovo izaberi diktatora
ovjenčaj ga nagradama
dočekaj kao prijatelja
poruši spomenike i zaboravi prošlost
sakrij sve tragove
za ubistva okrivi samoga sebe
ako se pitaš gdje su barbari
pogledaj odraz
na uglačanim pločama novih građevina
koje si gradio na porušenim spomenicima
srešćeš se s pogledom
zagledanog u bodljikavu žicu